သတင်းအမှောင်ချခံခဲ့လိုက်ရတဲ့ ဂီနီယာပင်လယ်ကွေ့ က ရေနံကွက်ကြီး

ပြီးခဲ့တဲ့ ၂၀၁၀ တုန်းက မက္ကဆီကို ပင်လယ်ကွေ့မှာ BP ရေနံ ကုမ္ပဏီရဲ့ Deep Water Horizon ကမ်းလွန်ရေနံလုပ်ငန်းက ပေါက်ကွဲပြီး ရေနံစည် သန်း၄၀ ကျော် ပါတဲ့ ရေနံကွက်ကြီးတစ်ခုဖြစ်ခဲ့ပါတယ်။ အဲ့ဒိတုန်းက ကမ္ဘာ့ သတင်းမီးီယာတွေမျာ လတော်တော်ကြာအောင် ခေါင်းကြီး သတင်းအနေနဲ့ ပါခဲ့လို့ လူတော်တော်များများ သိခဲ့ရပါတယ်။ ဒါပေမဲ့ ၂၀၀၂ ကနေ ၂၀၁၂ လောက်အထိ ၁၀စုနှစ် တစ်ခုစာ ရှိခဲ့ အာဖရိကတိုက် အနောက်ဖက်ကမ်းခြေ ဂီနီယာ ပင်လယ်ကွေ့က ရေနံကွက်ကြီးအကြောင်း ကိုတော့ ဘယ်သူမှ တစ်စွန်းတစ မသိလိုက် ကြပါဘူး ။ အဲ့ဒိတုန်းက ဂြိုဟ်တုက ရိုက်ထားတဲ့ ဓာတ်ပုံ အထောက်အထားအရ ဂီနီယာပင်လယ်ကွေ့ မှာ ရှိခဲ့တဲ့ ရေနံကွက်ကြီး […]

ကမ္ဘာ့အညစ်ညမ်းဆုံးမြစ်များ(၁၂)

နိုင်းမြစ်(Nile River) နိုင်းမြစ်ဆိုပါက မသိသူ မကြားဖူးသူ မရှိသလောက်ပင် ရှားပါလိမ့်မည်။ နိုင်းမြစ်သည် အာဖရိကတိုက်၏ အရှည်ဆုံးမြစ်ဖြစ်ပြီး အရှေ့အလယ်ပိုင်းနှင့် ကမ်ဘာ့သမိုင်း အပြောင်းအလဲများတွင်လည်း အရေးပါခဲ့သော မြစ်တစ်စင်းဖြစ်သည်။ ထိုသို့ ခမ်းနားသော မြစ်တစ်စင်းသည် ကမ်ဘာ့အညစ်ညမ်းဆုံးမြစ်များထဲတွင် ပါဝင်နေသည်။ ထိုသို့ဖြစ်ရသည်မှာ မြစ်ကိုပိုင်ဆိုင်ခွင့်ရထားသော နိုင်ငံများနှင့် လူသားတို့၏ မြစ်အပေါ် တန္ဖိုးထားစောင့်ရှောက်ရန် မေ့လျော့နေခဲ့ခြင်းကြောင့် ဖြစ်သည်။ ထိုဒဏ် မြစ်အောက်ပိုင်းနှင့် မြစ်ဝဒေသရှိ ပြည်သူများ ခံစားကြရသည်။ မြစ်ကို ရှည်လျားစွာ ပိုင်ဆိုင်ခွင့်ရထားသော အီဂျစ်တွင် အဖြစ်အများဆုံးရောဂါများမှာ ဘက်တီးရီးယားဝမ်းလျှောရောဂါ၊ တိုက်ဖွိုက်အဖျားရောဂါနှင့် schistosomiasis ခေါ် ကပ်ပါးပိုး(သန်းကောင်ကဲ့သို့သော) ကြောင့်ဖြစ်သော ဝမ်းဗိုက်ဖောရောင်သော ရောဂါများဖြစ်သည်။ ထိုရောဂါ အားလုံးသည် မိလ္လာရေကဲ့သို့သော အန္တရာယ်ရှိသည့် မသန့်ရှင်းသော ရေများနှင့် ဆက်နွယ်ဖြစ်ပေါ်သော ရောဂါများဖြစ်သည်။ ဆိုလိုသည်မှာ […]

လေထုညစ်ညမ်းတဲ့ ဒေသတွေမှာ ယောက်ျားလေးတွေ ပိုမွေးတယ်ဆိုပဲ

ကြာသပတေးနေ့ ထုတ် PLOS Computational Biology ဂျာနယ်က ဆောင်းပါးတစ်ခုရဲ့ ဖော်ပြချက်အရ လေထုညစ်ညမ်းမှုက ကိုယ်ဝန်ဆောင်သည်တွေ မီးဖွားခြင်းအပေါ်ကို သက်ရောက်မှုရှိတဲ့အပြင် ရင်သွေးငယ်တွေရဲ့ လိင်ပိုင်းဆိုင်ရာ ကိစ္စမှာလည်း ဆက်စပ်မှု ရှိနေတယ်လို့ လေ့လာမှုတစ်ရပ်အဆိုအရ သိရပါတယ်။ ချီဂါဂို တက္ကသိုလ် လူသားမျိုးရိုးဗီဇနဲ့ ဆေးပညာဌာန ကပြုလုပ်တဲ့ စစ်တမ်းတစ်ခုမှာ သူတို့ က အမေရိကန်နဲ့ ဆွီဒင်နိုင်ငံမှာ လေထုညစ်ညမ်းမှုရှိတဲ့ ဒေသတွေက လူ ၆သန်းကျော်ကို စစ်ဆေးခဲ့ပါတယ်။ အဲ့ဒိဒေသက လေထုနဲ့ ရေထုမှာ ပိုလီ ကလိုရီနိတ်ဘိုင်ဖီနော် ( PCBs ) ဓာတ်တွေ ပါဝင်မှု မြင့်မားနေပါတယ်။ သူတို့ရဲ့ လေ့လာမှုအရ PBCs ဓာတ်တွေ မြင့်တဲ့ ဒေသတွေက PCBs နည်းတဲ့ ဒေသတွေနဲ့ နှိုင်းယှဉ်ရင် […]

မြေထဲပင်လယ်က အမှိုက်ရှင်းသမား ဂရိသား ပင်လယ်ပျော်

အာရာပါကီက တံငါသည်မျိုးရိုးအဖြစ်နဲ့ ငါးဖမ်းဖို့အတွက် မွေးဖွားလာတာပါ ။ ဂရိနိုင်ငံတောင်ပိုင်း က မြေထဲပင်လယ် ရေပြပေါ်မှာ သူတို့ တွေ ငါးဖမ်းလာတာ မျိုး ဆက် ၅ ဆက်တောင် မကတော့ပါဘူး။ အာရာပါကီကို တံငါသည်လုပ်ငန်းကနေ စွန့်ခွာဖို့ မိဘတွေက မြို့မှာ ကျောင်းထားခဲ့ကြပါတယ်။ ၂၀ ၁၆မှာ ဘွဲရပြီး နောက် မြို့ မှာ အလုပ်လုပ်ဖို့ ကြိုးစားခဲ့ပါတယ်။ ဒါပေမဲ့ ဂရိနိုင်ငံက စီပွားရေး အကြပ်အတည်း နဲ့ ကြွေးမြီပြဿနာကြောင့် နိုင်ငံသားတွေ မတရားရုန်းကန်နေတဲ့ ဘဝထဲကို ရောက်နေ ပါတယ်။ မြို့ပေါ်မှာ အလုပ်လက်မဲ့တွေ ပုံအောတိုက်လာပါတယ်။ တဖြည်းဖြည်းနဲ့ ငါဖမ်းလုပ်ငန်းတွေ သဘာဝရင်းမြစ်တွေပေါ်ကို မှီခိုပြီး လုပ်ကိုင် စားသောက်တဲ့သူတွေတောင် ဂရိနိုင်ငံကိုစွန့်ခွာပြီး အခြား ဥရောပနိုင်ငံတွေကိုပြောင်းရွှေ့ လုပ်ကိုင်ရတဲ့အထိဖြစ်နေပါတယ်။ […]

ကမ္ဘာ့အညစ်ညမ်းဆုံးမြစ်များ (၁၁)

#ယန်ဇီမြစ် (Yangtze River) ယန်ဇီမြစ် (Yangtzi) သည် အာရှတိုက်တွင် အရှည်ဆုံးမြစ်ဖြစ်ပြီး ကမ္ဘာတွင် တတိယမြောက် အရှည်ဆုံးဖြစ်သည်။ နိုင်ငံတစ်နိုင်ငံအတွင်း လုံးလုံးလျားလျားစီးဆင်းသည့် ကမ္ဘာ့အရှည်ဆုံးမြစ်လည်း ဖြစ်သည်။ တရုတ်နိုင်ငံသမိုင်းတစ်လျှောက် အရေးပါလှသော ထိုမြစ်သည် ကမ္ဘာ့အညစ်ညမ်းဆုံးမြစ်တွေထဲ မြစ်တစ်စင်းဖြစ်နေသည်ကတော့ တရုတ်နိုင်ငံနှင့် တရုတ်လူမျိုးများအတွက်သာမက ကမ္ဘာမြေကြီးနှင့် ကမ္ဘာသူ ကမ္ဘာသားများအတွက် စိတ်မကောင်းစရာ အခြေအနေတစ်ခု ဖြစ်သည်။ သမုဒ္ဒရာအတွင်းသို့ မြစ်များမှတစ်ဆင့် ဝင်ရောက်လာသော ပလပ်စတစ် စွန့်ပစ်အမှိုက်များတွင် ယန်ဇီမြစ်မှ စီးဝင်လာသော ပလပ်စတစ် စွန့်ပစ်အမှိုက်များက အများဆုံးဖြစ်သည်။ မြစ်များမှတစ်ဆင့် သမုဒ္ဒရာအတွင်းသို့ နှစ်စဉ်ဝင်ရောင်လျက်ရှိသည့် စွန့်ပစ်ပလပ်စတစ် မက်ထရစ်တန်ချိန် ၂.၇၅ သန်းထဲတွင် ၁.၅ သန်းခန့်မှာ ယန်ဇီမြစ်မှ စီးဝင်လာခြင်း ဖြစ်သည်။ ထိုအခ်က္က သမုဒ္ဒရာတွင်းရှိ စွန့်ပစ်ပလပ်စတစ် ၅၅ ရာခိုင်းမှာ […]

ကမ္ဘာ့အညစ်ညမ်းဆုံးမြစ်များ(၁၀)

#ယမုံနာမြစ်(Yamuna River) ဤမြစ်သည် ဂင်္ဂါမြစ်ပြီးလျှင် အိန္ဒိယ၏ ဒုတိယအညစ်ညမ်းဆုံးမြစ်ဖြစ်သည်။ ဟိမဝန္တာတောင်တန်းဒေသကို မြစ်ဖျားခံစီးဆင်းလာသောကြောင့် ဂုဏ်ယူဝင့်ကြွားစရာကောင်းသော်လည်း ဟိမန္တာနှင့် ဝေးကွာလာသည်နှင့်အမျှ မြစ်ရေသည်လည်း တစတစ ညစ်ညမ်းလာသည်။ အမ်ားစု ထောက်ပြကြသည်ကတော့ မြစ်ရေညစ်ညမ်းရခြင်းမှာ အိန္ဒိယအစိုးရ၏ မိလ္လာထုတ်စနစ် စီမံခန့်ခွဲမှု ညံ့ဖျင်းခြင်းကြောင့်ဟု ဆိုသည်။ နယူးဒေလီလို လူဦးရေထူထပ်လွန်းသော မြို့ကြီးတွင် စနစ်တကျလည်ပတ်နေသော မိလ္လာစက်ရုံမှာ အနည်းငယ်သာရှိသည့်အတွက် အစိုးရကို ဝေဖန်သူများအား လွန်သည်ဟု မဆိုသာပေ။ ထို့အပြင် ယမုံနာမြစ် ညစ်ညမ်းရခြင်းမှာ စိုက်ပျိုးရေး ဘေးထွက်ဆိုးကျိုးများနှင့် စက်မှုလုပ်ငန်းများမှ စွန့်ပစ်ပစ္စည်းများကလည်း အခန်းကဏ္႑တစ်ခုမှ ပါဝင်သည်။ လေ့လာမှုအသစ်တစ်ခုအရ ဒေလီရှိ ယမုံနာမြစ်သည် ‘သေဆုံးလုနီးပါး’ အခြေအနေသို့ ရောက်ရှိနေပြီး ပြန်လည်ပြုပြင်မှုများ ပြုလုပ်သည့်တိုင် မြစ်ရေသည် အဆိပ်အတောက်များ ပါဝင်နေဆဲဖြစ်ပြီး မည်သည့်ရည်ရွယ်ချက်နှင့်မျှ အသုံးပြုရန် မသင့်လျော်ကြောင်း […]

နယူဂျာဆီမှာ ပလက်စတစ်ကို စပြီး ဂျောဖြတ်ဖို့ လုပ်နေပြီ

အမေရိကန်အစိုးရက သဘာဝပတ်ဝန်းကျင် ထိန်းသိမ်းဖို့ အတွက် ပလက်စတစ်သုံးစွဲမှုနဲ့ ပတ်သက်ပြီး လျှော့ချဖို့အတွက် ညွှန်ကြားချက်တွေပေး တော့ နယူးဂျာဆီပြည်နယ်က ပထမဦး ဆုံး အနေနဲ့ ပလက်စတစ်မသုံးစွဲရေး လှုတ်ရှားမှုအဖြစ် အအေးပိုက်တွေ ကို ပိတ်သိမ်းဖို့ စတင်ခဲ့ပါတယ်။ စားသောက်ဆိုင်တွေ ၊ ကော်ဖီဆိုင်တွေ နဲ့ စားသောက်ကုန် လုပ်ငန်းတိုင်း နဲ့ စတိုး ဆိုင်တွေမှာ စားသောက်သူက အရေးပေါ် မတောင်းဆိုမချင်း ပလက်စတစ်အအေးပိုက်တွေကို မထုတ်ပေးရဘူးလို့ ပြည်နယ်အစိုးရက ညွှန်ကြားလိုက်ပါတယ်။ ပလက်စတစ် အအေးပိုက်တွေနေရာမှာ အစားထိုးတဲ့ လုပ်ငန်းတွေ တွင်ကျယ်လာပြီး ဆိုရင် ပလက်စတစ် ကုန်ပစ္စည်းတွေကို တစ်မျိုးချင်း အလိုက် ပိတ်သိမ်းမှုတွေ လုပ်သွားမယ်လိုကလည်း ပြည်နယ်အစိုးရ က ဆိုပါတယ်။ ၂၀၂၂ မေလကို နောက်ဆုံးထားပြီး အရေးမကြီးတဲ့ ပလက်စတစ်အိပ် […]

ကမ္ဘာ့အညစ်ညမ်းဆုံးမြစ်များ(၉)

#မန်တာဇာမြစ်(Mantaza-Riachuelo River) —————————————- တောင်အမေရိကတိုက်၏ အညစ်ညမ်းဆုံးမြစ်ဖြစ်သော အာဂျင်တီးနား၏ အရေးပါသောမြစ်သည် လွန်ခဲ့သောနှစ်များကတည်းက နိုင်ငံတော်အဆင့် စီမံကိန်းရေးဆွဲကာ မြစ်ဝှမ်းနှင့် မြစ်ကြောင်းတလျှောက် ပြန်လည်သန့်ရှင်းရေးလုပ်ငန်းများကို တစိုက်မတ်မတ်ပြုလုပ်ခဲ့သည့် ယခင်ကလောက် မညစ်ညမ်းတော့သော်လည်း ၂၀၂၀ ခုနှစ် စစ်တမ်းများအရ မြစ်သည် ကမ်ဘာ့အညစ်ညမ်းဆုံးမြစ်များစာရင်းတွင် ပါဝင်နေဆဲ ဖြစ်သည်။ မြစ်တစ်ဝိုက်တွင် တည်ရှိနေသော စက်ရုံများစွာက မြစ်အတွင်း အမှိုက်နှင့် အညစ်အကြေး တန်ချိန် သန်းပေါင်းများစွာကို မြစ်အတွင်း နေ့စဉ်နီးပါး စွန့်ပစ်နေကြသည်။ တာဝန်ရှိသူများက မြစ်ကို ဆိုးဆိုးရွားရွား ထိခိုက်စေသော စက်ရုံများကို ပိတ်ပင်ခြင်း၊ ဖျက်သိမ်းခြင်း ပြုလုပ်မှုများရှိသော်လည်း အခြေအနေကို ထိန်းချုပ်၍မရသေးပေ။ မြစ်ဘေးရှိ ဓာတုဗေဒစက်ရုံများမှ ထုတ်လွှတ်သော ဓာတုအဆိပ်ငွေ့များ၊ အဆိုပါစက်ရုံများမှလာသော သတ္တုဓာတ်များဖြစ်သည့် ပြဒါးနှင့် ခဲမ်ား ရေထဲတွင် စိမ့်ဝင်စီးမျောနေခြင်းကလည်း မြစ်ကိုမှီခိုနေရသည့် […]

ကမ္ဘာ့အညစ်ညမ်းဆုံးမြစ်များ(၈)

ဂျော်ဒန်မြစ်(Jordan River) —————————- ဂျော်ဒန်မြစ်သည် ပါလက်စတိုင်း၊ ဆီးရီးယား၊ အစ္စရေးလူမျိုးများမှီခိုနေရသော ဂျော်ဒန်၏ မြစ်တစ်စင်းဖြစ်သည်။ သို့သော် မြစ်ကို မှီခိုနေရသူများကပင် မြစ်ကို ညစ်ညမ်းစေကာ မြစ်အတွင်း အညစ်အကြေးမျိုးစုံကို စွန့်ပစ်နေကြသည်။ ထိုအရာက ရေ၏ ဆားငန်ဓာတ်ကိုတိုးလာစေသည်။ ထိုသို့ ဖြစ်ရသည်မှာ မြစ်ကြောင်းတစ်လျှောက်တွင် ဒုက္ခသည်များနှင့် လူဦးရေတိုးပွားလာခြင့်လည်း သက်ဆိုင်သည်။ Friends Of Earth East Middle East ၏ အဆိုအရ မြစ်၏ ညစ်ညမ်းမှုသည် မိလ္လာအညစ်အကြေးများ၊ စိုက်ပျိုးရေးသုံးပစ္စည်းများဖြစ်သော ပိုးသတ်ဆေး၊ ဓာတ်မြေဩဇာနှင့် ငါးမွေးမြူရေးလုပ်ငန်းများမှ ဟော်မုန်းအများအပြားပါဝင်သော စွန့်ပစ်အညစ်အကြေးများကြောင့်ဟု ဆိုသည်။ မြစ်ရေညစ်ညမ်းမှုကြောင့် ခရစ်ယာန်ဘာသာဝင်များနှင့် ဘုရားဖူးမ်ားကို မြစ်အတွင်း အပြစ်ဆေးကြောခြင်းနှင့် နှစ်ခြင်းခံယူမှုများမပြုလုပ်ကြရန် အစ္စရေး ကျန်းမာရေးဝန်ကြီးဌနက တောင်းဆိုခဲ့ဖူးသည်။ #ကေဇက်အေ-ရေးသည် #Greenness […]

ကမ္ဘာ့အညစ်ညမ်းဆုံးမြစ်များ(၇)

မစ္စစ္စပီမြစ်(Mississippi River) ——————- မစ္စစ္စပီသည် အမေရိကန်ရှိ လူသန်းပေါင်းများစွာ မှီတင်းနေထိုင်ရသော မြစ်တစ်စင်းဖြစ်ပြီး ကမ္ဘာပေါ်တွင် အရှည်ဆုံးမြစ်များထဲမှ တစ်ခုဖြစ်သည်။ သို့သော် စိတ်ပျက်စရာကောင်းသည်မှာ မြစ်ရေသည် သန့်ရှင်းမှုနည်းကာ စွန့်ပစ်ပစ္စည်းများ အဆက်မပြတ် စီးဆင်းနေပြီး မြစ်ရေကလည်း မည်းညစ်နေသည်။ ယခင်က ရေနံယိုဖိတ်မှု အမျိုးမျိုးကြောင့် မြစ်ကမ်းရှိ ရေနေသတ္တဝါများ သိသိသာသာ လျော့ပါးလာခဲ့သလို အန္တရာယ်ရှိသော ဓာတုပစ္စည်းများကို အသုံးပြု၍ မြစ်ထဲသို့ စွန့်ထုတ်သည့် စက်မှုလုပ်ငန်းများနှင့် တောင်သူများထံမှ အမှိုက်များကလည်း မြစ်အတွင်း နေရာယူထားကြသည်။ ထို့အပြင် ဆိုးရွားသည်မှာ မြစ်ထဲတွင် နိုက်ထရိုဂျင်အခြေခံ ဓာတ်မြေဩဇာများ စိမ့်ဝင်ပျံ့နှံ့နေပြီး အစာကွင်းဆက်(Food Chain)ကို ပျက်စီးစေခြင်းဖြစ်သည်။ ထိုအရာက ရေထဲတွင် အောက်ဆီဂျင်ပမာဏ လျော့နည်းသွားစေကာ ရေနေသတ္တဝါများကို သေကြေပျက်စီးစေသည်။ ကေဇက်အေ-ရေးသည် #Greenness photo:internet

Page 3 of 5
1 2 3 4 5